Een knap staaltje werk aan HollandscheIJssel zorgt voor droge voeten

Zuidplas/regio - Het kost wat hoofdbrekens, geld en overleg, maar dan zit het voor de komende tientallen jaren - en misschien zelfs langer - wel snor qua stevigheid van de dijken langs de Hollandsche IJssel. Het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard besteedde er op 23 juli een boottochtje aan om de pers met trots te laten zien waarmee het waterschap bezig is en wat het nog gaat doen in de toekomst. En dat is best indrukwekkend te noemen.

Door Nicole Lamers

De dijken langs de Hollandsche IJssel beschermen onder andere de Krimpenerwaard, maar aan de andere zijde ook de diepste polder van Nederland: de Zuidplaspolder bij Nieuwerkerk aan den IJssel op ongeveer 6,76 meter onder NAP (Normaal Amsterdams Peil). 

Doorbraken zijn er in het verleden volop geweest, zowel moedwillig als bij de watersnoodramp in 1953. Zeeland stond toen onder water, maar aan de Schielandse Hoge Zeedijk in Ouderkerk aan den IJssel was ook een gat ontstaan. Een medewerker van Rijkswaterstaat waarschuwde er al jaren voor, maar het werd afgedaan als onzin. Toen het dan toch zover was moest de burgemeester in actie komen en vorderde een schip dat als een soort sluisdeur in het gat werd gevaren.

“Daarmee is een enorme ramp voorkomen”, vertelt Guido Verweij, omgevingsmanager voor het project Krachtige IJsseldijken Krimpenerwaard (KIJK). “Niet dat ik Zeeland wil bagatelliseren, maar als dat niet was gebeurd of het gat was 1 meter breder geweest, dan was dit gebied tot aan Amsterdam ondergelopen. Om maar het belang van deze dijken aan te tonen.” 

Verweij is al jarenlang bezig met project KIJK dat inmiddels van start is gegaan. Er is 400 miljoen euro mee gemoeid. Dat komt omdat de Krimpenerwaardzijde van de Hollandsche IJssel heel smal is en uit lintbebouwing bestaat. Heel wat knappe koppen hebben moeten puzzelen om te bedenken hoe de dijk aan die zijde versterkt kon worden, want dat dit nodig was stond buiten kijf. 

Door de zeespiegelstijging, bodemdaling en klimaatverandering is het noodzakelijk om de dijken in heel Nederland te versterken. Het is de grootste waterveiligheidsopgave sinds de Deltawerken. In totaal gaat het om 3500 kilometer primaire waterkering (een primaire waterkering is een dijk, duin of dam die Nederland beschermt tegen overstromingen door buitenwater, zoals de Noordzee, het IJsselmeer en de grote rivieren, red.) waarvan inmiddels 250 kilometer is versterkt en nog 1450 kilometer moet worden gedaan. In 2050 moeten de doelstellingen die in 2017 wettelijk door de 21 waterschappen en het Rijk zijn vastgelegd, zijn gehaald. 

Verweij zit midden in het project dat in uitvoering is. Enthousiast vertelt hij over het traject dat eraan voorafging; veel overleg met bewoners en het meest moeilijke van de hele opgave: het bereikbaar houden van de dijk, want omrijden is geen optie. 

Bij het versterken van de dijk aan de zijde van de Krimpenerwaard zijn drie verschillende methoden in gebruik, maar het grootste gedeelte - tweederde van het project - valt onder een ‘zelfstandig kerende constructie’ waarvoor heel geavanceerde machines worden gebruikt zoals de zogeheten Silent Piler. Hiermee worden damwanden in de grond gedrukt waarbij men als het ware over het eigen werk heen loopt. Handig bij smalle stukken. Bovendien is de machine trillingsarm wat gunstig is voor oude huizen die vaak niet gefundeerd zijn. Volgens Verweij staan er zelfs nog huizen in het gebied die op koeienhuiden zijn gebouwd.

Het project moet over zes jaar afgerond zijn. Dan kan de andere zijde van de Hollandsche IJssel worden aangepakt. Daarover gaat Martin Bakker, eveneens omgevingsmanager bij het hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. Of zijn project ook zoveel gaat kosten, durft hij nog niet te zeggen. “Aan de andere kant van de Hollandsche IJssel hebben we met meer gevarieerdheid te maken en dus is het project in dertien fases opgeknipt.”

De oplossingen zijn nog lang niet voorhanden, het project is nog in de onderzoeksfase. “Een van de meest spannende delen zal het versterken van de dijk bij Moordrecht zijn, want daar is weinig ruimte, daar hebben we te maken met een beschermd dorpsgezicht en veel monumenten, dus dat wordt een uitdaging.” Elders heeft Bakker weer met lintbebouwing te maken, maar ook met agrarische percelen en recreatie. “We hoeven ons voorlopig niet te vervelen.”