Waddinxveners ten tijde van WOII

Waddinxveen - Wie via Google zoekt op Tweede Wereldoorlog en Waddinxveen, komt uit bij de pagina van Oorlogsbronnen.nl waar per plaatsnaam overzichten zijn te vinden van inwoners die er in oorlogstijd zijn geboren, zijn gestorven of er in oorlogstijd hebben gewoond (of in de directe omgeving, red.).

In Waddinxveen staan 115 mensen geregistreerd, van verzetstrijders en militairen tot burgers in Nederland en Nederlands-Indië, koopvaardijpersoneel, Jehova’s, Joden en een dwangarbeider. 

Een lokaal heel bekende is Toon Pille, die in augustus 1921 in Waddinxveen werd geboren. Hij werd naast stoffeerder, een Nederlandse verzetsman en tijdens de bezetting actief voor verzetsgroep de Ordedienst (OD). Hij werd op 29 september 1944 door de Sicherheitsdienst (SD) gearresteerd. Toen hij tijdens zijn verhoor niets losliet werd hij vermoord en ter afschrikking op straat gelegd in Gouda, 23 jaar oud. (Bron: WO2Net Biografieën)

Zo zijn er meer. Jan Molenaar bijvoorbeeld, geboren in 1918 in Waddinxveen werd later korporaal bij de marechaussee en Engelandvaarder. In juni 1940 kwam hij met de marechaussee-brigade uit Venray in Engeland aan. Daar volgde Molenaar in juni 1941 de opleiding bij de Special Operations Executive (SOE). Bij zijn dropping in de buurt van Hellendoorn in 1942 raakte hij zwaar gewond en overleed. (Bron: WO2Net Biografieën)

Een van de eerste dames die wordt genoemd op de website is Geertruida (Truus) van Klaveren-van der Loo, geboren op 2 september 1908 in Waddinxveen. Ze kreeg te maken met Jehova-vervolging en eindigde na kamp Amersfoort  in het concentratiekamp voor vrouwen in Ravensbrück waar ze op 5 april om het leven kwam, 33 jaar oud.

Ravensbrück
In Ravensbrück hebben 132.000 vrouwen en kinderen en 20.000 mannen van meer dan veertig nationaliteiten gevangen gezeten: politieke gevangenen, verzetsmensen, Joden, Sinti en Roma, onder wie 900 Nederlandse vrouwen.

Teunis Daniël Burger, geboren in Waddinxveen, was 20 jaar toen de oorlog in Nederland uitbrak. Hij kreeg in 1942 te maken met de slag in de Javazee. Een jaar later (23 jaar) kwam Burger om in Rangoon (Birma) in een Prisoner Of War camp. Hij stierf aan dysenterie. 

Klaas de Rooy, geboren in Waddinxveen was nog maar 15 jaar toen de bezetter de Nederlandse grens overstak. Op een Duitse overlijdensakte wordt gesteld dat De Rooy op 12 september 1944 is omgekomen in Darmstadt. Fliegerangriff wordt genoemd als doodsoorzaak: luchtaanval. Darmstadt wordt genoemd als verblijfplaats. De gegevens op de Duitse overlijdensakten zijn overigens niet altijd correct qua inhoud en/of notatie. Klaas de Rooij werd 19 jaar.

Over lang niet iedereen is veel bekend. Willem Smit (foto ontbreekt), geboren in Den Haag was bijvoorbeeld 42 jaar oud toen de oorlog uitbrak en hij woonde op dat moment in Waddinxveen. Op 15 oktober 1942 werd Smit gearresteerd en belandde in het Huis van Bewaring in Rotterdam waaruit hij twee dagen later weer werd ontslagen. Het enige bewijs hiervan is een arrestatiekaart. Hier loopt het spoor dood over Smit. 

Huis van Bewaring Rotterdam
Het Huis van Bewaring Rotterdam aan de Noordsingel en de Bergstraat werd, naast dat het in gebruik bleef als normale gevangenis, tijdens de Duitse bezetting van Nederland gebruikt als gevangenis voor zwarthandelaren en verzetsdeelnemers.

Op 24 mei 1905 werd Margarete Dieckhoff geboren in Nieheim. Toen ze 34 jaar was en Nederland bezet werd, was ze woonachtig in Gouda. Ze was van Joodse komaf en werd in juli 1943 gearresteerd. Ze ging een paar dagen naar het Huis van Bewaring in Rotterdam en vandaaruit naar kamp Westerbork. Uiteindelijk kwam ze in Auschwitz terecht waar ze op 3 september 1943 stierf. Ze was toen 38 jaar.  

Zo is de lijst oneindig lang, soms met een portretje en een verhaal erbij, soms is de informatie zo goed als nihil en heeft men geen weet van iemands einde. Maar tal van documenten en afbeeldingen zijn gekoppeld aan allen die een rol hebben gespeeld in en om Waddinxveen ten tijde van de Tweede Wereldoorlog.

Oorlogsmonument Waddinxveen
Elk jaar wordt bij het Stationsplein in Waddinxveen op 4 mei herdacht bij het oorlogsmonument ‘De poort der bevrijding’; een obelisk, geplaatst op een cirkelvormig plateau. Achter de zuil staat een muur. In 2007 is het monument uit 1947 gerestaureerd. In 2013 is door de gemeenteraad van Waddinxveen besloten het monument wederom op te laten knappen. Dat had al gebeurd moeten zijn, maar de renovatie laat nog even op zich wachten. De gemeente laat desgevraagd weten dat dit staat te gebeuren na de komende herdenking. De ‘poort der bevrijding’ is opgericht ter nagedachtenis aan allen (burgers en militairen) die sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog door oorlogshandelingen en terreur zijn omgekomen.